Môn Văn Lớp: 11 Có ý kiến cho rằng: Bài thơ chiều tối cho thấy tình yêu thiên nhiên,yêu cuộc sống ,ý chí vượt lên trong hoàn cảnh khắc nghiệt của nhà thơ ch

Question

Môn Văn Lớp: 11 Giúp em bài này với ạ: Có ý kiến cho rằng: Bài thơ chiều tối cho thấy tình yêu thiên nhiên,yêu cuộc sống ,ý chí vượt lên trong hoàn cảnh khắc nghiệt của nhà thơ chiến sĩ Hồ Chí Minh.Bài thơ mang đậm sắc thái nghệ thuật cổ điển mà hiện đại.Trình bày suy nghĩ của em về ý kiến trên No copy trên mạng nha. Em xin cảm ơn mọi người ạ

in progress 0
Melanie 3 ngày 2022-04-18T21:02:56+00:00 1 Answer 0

Answers ( )

  1. A. Mở bài

    – Giới thiệu tác giả: Hồ Chí Minh

    + Là vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc

    + Là nhà thơ tiêu biểu cho nền văn học hiện đại Việt Nam

    – Giới thiệu tác phẩm: Chiều tối 

    + Hoàn cảnh sáng tác: Tháng 8/1942, Nguyễn Ái Quốc sang Trung Quốc để tranh thủ sự viện trợ của bạn bè quốc tế cho Cách mạng Việt Nam . Sau mười lăm ngày đi bộ khi vừa tới thị trấn Túc Vinh tỉnh Quảng Tây, Người bị chính quyền Tưởng Giơí Thách bắt giam vô cớ và bị “mười bốn trăng tê tái gông cùm” trong gần ba mươi nhà lao của tỉnh Quảng Tây. Trong thời gian này, Người đã sáng tác tập thơ “Nhật kí trong tù” được Đặng Thai Mai đánh giá là: “Viên ngọc mà Bác vô tình đánh rơi vào nền văn học Cách mạng Việt Nam ”.

    + “Chiều tối” được coi là áng thơ tuyệt bút, được Người sáng tác trong quá trình chuyển lao từ Tĩnh Tây đến Thiên Bảo.

    – Giới thiệu khái quát về ý kiến “Bài thơ chiều tối cho thấy tình yêu thiên nhiên,yêu cuộc sống ,ý chí vượt lên trong hoàn cảnh khắc nghiệt của nhà thơ chiến sĩ Hồ Chí Minh.Bài thơ mang đậm sắc thái nghệ thuật cổ điển mà hiện đại”.

    B. Thân bài

    1. Luận điểm 1: Bài thơ chiều tối cho thấy tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống ,ý chí vượt lên trong hoàn cảnh khắc nghiệt của nhà thơ chiến sĩ Hồ Chí Minh.

    * Trước hết, bài thơ đã thể hiện tình yêu thiên nhiên, cuộc sống của nhà thơ chiến sĩ Hồ Chí Minh.

    – Mở đầu bài thơ là không gian cảnh núi rừng khi chiều tối được nhìn từ tầm cao xa của bầu trời, từ cao xuống thấp. Đây là điểm nhìn quen thuộc trong thơ xưa. Câu thơ được gợi lên với bút pháp ước lệ quen thuộc trong thơ cổ đồng thời lại nói lên được đúng hoàn cảnh của Bác.

    + Chiều tối là quãng thời gian cho sự trở về sau 1 ngày làm việc và lao động vất vả. Không gian đó con người sẽ tìm về gia đình để sum vầy, đoàn tụ và cùng nhau thưởng thức bữa tối ấm áp, quây quần.

    + Thế nhưng, buổi chiều, ánh nắng đã yếu ớt và chuẩn bị tắt hẳn, không gian trở nên dịu nhẹ hơn. Nó lại gợi lên cho ta cảm giác xốn xang và cô đơn hơn bao giờ hết. Khi mà mọi thứ đang vội vã trở về, Bác cảm thấy hiu quạnh vì mình ko có nơi để về, ko có ai chờ đợi, ngóng trông. Một khung cảnh nên thơ nhưng lại thấm đượm cảm giác cô đơn khó từ nào có thể diễn tả. Bên cạnh đó, Bác đã sử dụng bút pháp nghệ thuật quen thuộc của thơ xưa, vẽ lên nền trời chiều đang chuyển mình với hình ảnh cánh chim bay về rừng tìm chốn ngủ.

    Liên hệ: Trong thơ cổ khi viết về buổi chiều, các tác giả thường điểm xuyết bằng hình ảnh cánh chim để gợi nỗi buồn hiu quạnh, lấy không gian để gợi tả thời gian. Chúng ta từng bắt gặp cánh chim trong thơ xưa: “ Ngàn mai gió cuốn chim bay mỏi”( Bà Huyện Thanh Quan) hay cánh chim thoi thót trong Truyện Kiều của Nguyễn Du: “Chim hôm thoi thót về rừng”. Với Bác, hình ảnh “cánh chim” không chỉ là hình ảnh ước lệ mà hiện lên 1 cách sinh động, có trạng thái và hoàn cảnh cụ thể. Đó là cánh chim mệt mỏi sau 1 ngày dài để kiếm ăn. cánh chim ấy vẫn gắng gượng để tìm về 1 chốn bình yên. Vì thế mà có người đã cho rằng cánh chim của Bác đã bước ra từ thế giới siêu thực ước lệ để trở về với hiện thực gần gũi.

    – Hình ảnh “chòm mây” là hình ảnh quen thuộc trong thơ ca truyền thống và hiện “đại.

    + Nhà thơ Đỗ Phủ đã từng viết “ Mây sa sầm xuống mặt đất” hay 1 áng mây trong cảnh chia li tiễn biệt của Đây thôn vĩ dạ ( Hàn Mặc Tử): “ Gió theo lối gió, mây đường mây”.

    + Nhưng cũng giống như hình ảnh cánh chim, chòm mây của Bác cũng có thần thái riêng của nó. Nó vừa có sự cô đơn lẻ loi, đang lưỡng lự, đầy phân vân giữa 1 bầu trời rộng rãi, khoáng đạt. Vừa gợi ra sự thư thái, nhẹ nhàng, yên ả. Còn hình ảnh “chòm mây trôi nhẹ”, lời thơ Nam Trân dịch đã uyển chuyển linh hoạt nhưng vẫn chưa lột tả được chữ “cô vân” – đám mây lẻ loi  và chưa thể hiện được ý nghĩa của từ láy “mạn mạn” trong nguyên tác. Điều đó chứng tỏ ngôn ngữ thơ Hồ Chí Minh vô cùng hàm súc.

    * Nếu bức tranh thiên nhiên phần đầu bài thơ có phần ảm đạm, buồn vắng quạnh  thì phần thơ cuối này hoàn toàn ngược lại: Đó là 1 sự chuyển biến, vận động 1 cách đầy bất ngờ. Điểm nhìn cũng có sự thay đổi: từ tầm cao xa của bầu trời đã chuyển thành không gian của núi rừng. Trong thơ xưa, cảnh chiều tối vẫn thấp thoáng bóng người:

    “ Lom khom dưới núi tiều vài chú

     Lác đác bên sông chợ mấy nhà”

    (Qua đèo ngang- Bà Huyện Thanh Quan)

    Hay trong thơ của Liễu Tông Nguyên vẫn có một ông lão ngồi một mình câu cá: Độc điếu Hàn Giang tuyết”. 

    => Trong thơ Bác tuy cũng xuất hiện những cô sơn nữ nhưng là người lao động với công việc hàng ngày tuy vất vả mà vẫn ấm cúng. Hình ảnh ấy đã mang đến cho bức tranh cuộc sống nơi xóm núi một nét vẽ hiện đại. Hình ảnh cô em xóm núi xay ngô tối đã đem đến cho bức tranh buổi chiều tối một vẻ đẹp khỏe khoắn lạc quan. Bản dịch thơ dịch “sơn thôn” là “thiếu nữ” đã làm mất đi sự trang trọng, hàm súc của thơ Đường.

    – Đặc biệt là hình ảnh “lò than rực hồng” đã trở thành trung tâm, tâm điểm của bức tranh. Chính hình ảnh này đã làm cho bức tranh cuộc sống không còn u tịch, tĩnh lặng như những bức họa về cuộc sống trong thơ cổ. Chữ “hồng” đã trở thành nhãn tự của bài thơ. Một chữ “hồng” mà đem đến ánh sáng, hơi ấm, niềm vui để xua tan bóng đêm, không khí lạnh và nỗi buồn hiu quạnh. Bút pháp nghệ thuật của Bác ở hai câu cuối có một nét đặc sắc rất đáng lưu ý. Trong nguyên văn chữ Hán, Bác không dùng từ nào nói về tối nhưng vẫn gợi lên được thời gian chuyển từ chiều đến tối một cách tự nhiên. Tác giả đã sử dụng nghệ thuật dùng ánh sáng để gợi tả bóng tối. Lò than rực hồng từ trước nhưng khi trời còn sáng nhìn chưa rõ, khi bóng đêm buông xuống thì ánh lửa lò than bỗng rực rỡ hẳn lên. Bản dịch đã đưa thêm vào một chữ tối làm mất đi khá nhiều vẻ đẹp của thơ Bác. Giữa câu 3 và câu 4 có những cụm từ lặp lại theo hình thức điệp liên hoàn: “ma bao túc” và “bao túc ma hoàn”. Hình thức này đã tạo nên kết cấu vòng tròn giữa hai câu thơ, gợi lên sự cảm nhận về vòng quay đều đều của chiếc cối xay ngô và từ vòng quay ấy gợi lên sự luôn chuyển của thời gian.

    * Bên cạnh tình yêu, niềm say mê đối với thiên nhiên, con người, ở bài thơ, ta còn thấy nổi bật lên ý chí kiên cường, tinh thần sắt đá của Hồ Chí Minh.

    – Ta bắt gặp một thoáng buồn bã, cô đơn, ảm đạm “rất người” của Bác khi nhìn vào hình ảnh “quyện điểu” và “cô vân” , thế nhưng, trước ngọn lửa hồng, Bác quên đi việc mình vẫn đang phải bước đi trên con đường đầy ải mà để lòng mình reo vui cùng ngọn lửa, để hình ảnh tỏa ấm trang thơ xua tan cái lạnh lẽo của lòng người và cảnh vật.

    + Với lộ trình “năm mươi ba cây số một ngày”, nơi dừng chân có thể là một nhà lao mới hay một nhà kho ẩm ướt, nhưng thật kì diệu là trong hoàn cảnh như vậy, Người vẫn làm thơ, vẫn để cho tâm hồn mình bay bổng lên với một cánh chim, một chòm mây, một làn hương rừng, một cảnh “làng xóm ven sông đông đúc thế”

    + Thử hỏi, nếu không có một tinh thần thép, một bản lĩnh thép, thơ của người làm sao có thể “bay cánh hạc ung dung” như vậy. Đó thực sự là một cuộc vượt ngục tinh thần của Bác, Người đã hoàn toàn chủ động trước mọi hoàn cảnh, đó chính là vẻ đẹp của ý chí, nghị lực, là tinh thần thép của người Cộng sản Hồ Chí Minh.

    – Đan xen giữa những câu thơ như một mạch cảm xúc ngầm chính là khát vọng thầm kín và đầy tính nhân văn của Bác. Người tù Cách mạng dù kiên cường, dũng cảm đến đâu cũng luôn mơ ước, khát khao về một tổ ấm, quanh quần bên bếp lửa gia đìn. Hình ảnh cánh chim về rừng như đang tìm về tổ ấm của mình, cô thôn nữ xay ngô bên lò than rực hồng, tất cả làm hiện lên khung cảnh bình dị mà ấm cúng nơi quê hường, nơi mái nhà sum vầy, đoàn tụ. Nghĩ về những hình ảnh đời thường, yên bình ấy, ta có thể thấy được chất “người” vô cùng nhân bản trong Bác.

    2. Luận điểm 2: Bài thơ mang đậm sắc thái nghệ thuật cổ điển mà hiện đại.

    a. Thế nào là cổ điển?

    – Chữ “cổ điển” ở đây được hiểu theo hai nghĩa, thứ nhất là từ chỉ những tác phẩm văn học đã được thử thách qua thời gian, được công nhận như mẫu mực, cổ điển là những yếu tố/tác phẩm nghệ thuật đã đạt tới sự hoàn thiện cao về mặt thẩm mỹ.

    – Thứ hai, cổ điển là một tính từ chỉ lối viết, cách thể hiện đã trở thành một truyền thống văn học. Như vậy, phạm trù cổ điển thuyết minh cho tính ổn định, bền vững, tính gần gũi quen thuộc, giúp ta hiểu thêm sự gặp gỡ, đồng điệu giữa những tâm hồn và sự uyên bác của một nhân cách văn hoá.

    b. Thế nào là hiện đại?

    – Tính hiện đại của tác phẩm văn chương biểu hiện phong phú, trước hết và có lẽ rõ rệt nhất trong sự đổi mới tạo ra những nét riêng, không lặp lại. Một tác phẩm văn chương mang trong mình tinh thần của thời đại, phản ánh quan điểm nghệ thuật, hệ giá trị và ý thức tư tưởng của con người trong xã hội mà nó nảy sinh, thậm chí vượt trước thời đại … đều được gọi là tác phẩm mang màu sắc hiện đại.

    – Phạm trù hiện đại giúp ta phân biệt thế giới nghệ thuật này với vũ trụ nghệ thuật khác, xác định cá tính sáng tạo trong văn học ở những thời đại, giai đoạn khác nhau.

    c. Bình luận + phân tích

    – Trong bài thơ “Chiều tối’, vẻ đẹp cổ điển và hiện đại được thể hiện rất rõ. Trước hết, vẻ đẹp cổ điển được thể hiện ở ngay thể thơ. Bài thơ Chiều tối được làm theo thể thất ngôn tứ tuyệt Đường luật. Đây là thể thơ có ưu thế trong miêu tả tâm trạng, thường tạo ý ở ngoài lời, xây dựng hình ảnh tượng trưng ước lệ, và biểu lộ chủ đề ở một vài nhãn tự. (Nhà văn Pháp, Roger Denux từng nhận xét: “ Thơ Người nói ít mà gợi nhiều, là loại thơ có màu sắc thanh đạm, không phô diễn mà như cố khép lại trong đường nét để cho người đọc tự thưởng thức. Phải yên lặng một mình đọc thơ Người. Phải thỉnh thoảng phải ngừng lại để suy nghĩ mới cảm thấy hết những âm vang của nó và nghe những âm vang ấy cứ ngân dài mãi”). Màu sắc cổ điển còn được thể hiện ở cả văn tự của bài thơ.“Chiều tối” là bài thơ chữ Hán. Từ ngữ Hán Việt tự nó tạo ra vẻ đẹp cổ điển, trang trọng, với hàm nghĩa phong phú, giàu sức gợi.

    – Hơn thế nữa, ta còn thấy vẻ đẹp cổ điển được thể hiện rõ nét trong 2 câu thơ đầu:

                    “Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ,

                      Cô Vân mạn mạn độ thiên không”

                      (Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ

                       Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không)

    => Với 1 bút pháp chấm phá cổ điển, Bác đã vẽ được bức tranh thiên nhiên miền sơn cước, vừa phảng phất cái nét u buồn quạnh hiu vừa đầy nét thơ mộng, lãng mạn vì ‘‘người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”. Nhưng đằng sau bức tranh thiên nhiên ta thấy bóng dáng của người tù HCM: dù trong 1 hoàn cảnh xiềng xích tù đầy, ta vẫn thấy ở Người 1 phong thái ung dung, tự tại cùng 1 tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, 1 tình yêu tha thiết với thiên nhiên, với cuộc đời.

    – Biểu hiện rõ rệt nhất của tính hiện đại trong bài thơ là hai câu cuối: 
                                    “Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc
                                      Bao túc ma hoàn lô dĩ hồng
                                      (Cô em xóm núi xay ngô tối
                                      Xay hết lò than đã rực hồng)”

    – Trước cảnh vật và cuộc sống con người nơi xóm núi, trong lòng tác giả dâng  lên dạt dào cảm xúc. Qua đó, người đọc thấy được vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh: tha thiết yêu thiên nhiên, cuộc sống, con người. Hai câu thơ sau khiến người đọc vô cùng cảm động bởi đã ghi lại cảnh sinh hoạt quen thuộc, bình dị của một gia đình nơi xóm núi. Điều đó chứng tỏ trong hành trình hoạt động cách mạng, toàn tâm toàn trí vì sự nghiệp cứu nước, cứu dân, nhưng trong trái tim Bác Hồ vẫn có một khoảng dành cho tình cảm gia đình. Về tấm lòng yêu đời của Người ở hai câu thơ cuối, Hoài Thanh đã nhận xét: “ Một hình ảnh tuyệt đẹp về cuộc đời thiếu thốn, vất vả mà vẫn ấm cúng, đáng quý, đáng yêu. Những hình ảnh như thế không thiếu gì chung quanh ta nhưng thường nó vẫn trôi qua đi. Không có một tấm lòng yêu đời sâu sắc không thể nào ghi lại được”.

    – Vẻ đẹp hiện đại còn được thể hiện trong sự vận động của tứ thơ. Tứ thơ trong thơ Bác luôn có sự vận động tích cực. Nếu câu thơ đầu thường là những miêu tả trực quan thì câu cuối bao giờ cũng là sự nâng cánh, hướng tới ánh sáng và khát vọng. Vì thế ở bài thơ “Chiều tối” cũng là sự vận động như vậy. Đó là sự vận động tù bóng tối đến ánh sáng, từ nỗi cô đơn đến hạnh phúc sum vầy, từ mệt mỏi uể oải đến khỏe khoắn. Sự vận động này chính là niềm tin lạc quan của người chiến sĩ HCM.

    – Hiện đại còn ở vẻ đẹp của người chiến sĩ HCM. Bác là người mà “trong bất kỳ hoàn cảnh nào, bất kỳ lúc nào cũng kết hợp 1 cách tuyệt diệu nghị lực và lòng tin sắt đá của người Cách mạng với phong thái ung dung thư thái của 1 triết nhân”. Vì thế, ẩn đằng sau bức tranh cuộc sống sinh hoạt của con người ta cảm nhận được 1 tâm hồn yêu đời yêu cuộc sống. Đó chính là tinh thần thép của người chiến sĩ HCM.

    C. Kết bài

    – Khẳng định tính đúng đắn của ý kiến trên

    – Khẳng định giá trị của bài thơ

    Chiều tối chỉ vẻn vẹn bốn câu thơ thất ngôn song đã cho thấy tâm hồn vô cùng cao đẹp và tài năng văn chương của Bác. Sự kết hợp hài hòa giữa bút pháp cổ điển và hiện đại đã mang đến cho bài thơ một vẻ đẹp vừa truyền thống vừa mới mẻ. Từ hai câu đầu đến hai câu kết không chỉ là sự chuyển cảnh mà còn thay đổi về bút pháp: từ ước lệ sang tả thực, hình ảnh thơ cổ điển sóng đôi với vẻ đẹp hiện đại, cái giản dị chân thực của cuộc sống đời thường hài hoà với cái trang trọng, thanh cao. Nói khác đi, Chiều tối góp phần xác nhận một bản sắc thơ độc đáo trong đó có sự hài hoà tinh tế giữa thi pháp văn học phương Đông cổ điển với những dòng chảy của thi ca hiện đại. Hoàng Trung Thông rất đúng khi cho rằng: “Thơ Bác rất Đường mà lại không Đường”. Đây cũng chính là một trong những yếu tố làm nên đặc sắc nghệ thuật thơ Đường luật của Hồ Chí Minh – “con người của tương lai” ấy – luôn hướng về thiên nhiên, cuộc sống, con người với sự đồng cảm và trân trọng “Nâng niu tất cả chỉ quên mình” (Tố Hữu).

     

Leave an answer

20:2+1-4x3-12:4 = ? ( )